een project van Tot Heil des Volks
menu
Artikelen
01-10-2015

Pastoraal omgaan met homoseksualiteit

Wat onze seksuele gerichtheid ook is, een volgeling van Jezus zijn heeft altijd verregaande consequenties.

Veel christenen gaan ervan uit dat het niet (altijd) haalbaar is voor iemand met een homoseksuele gerichtheid om ‘nee’ te zeggen tegen een homoseksuele relatie. Ook in orthodox-christelijke kring gebeurt het dat uit pastorale overwegingen als noodmaatregel verdragen wordt wanneer homo’s seksueel samenleven. Of men gaat nog een stap verder en houdt niet langer vast aan de idee dat homoseksuele relaties tegen Gods wil zijn. Maar voor homo’s is er een andere weg dan het aangaan van een (seksuele) relatie. Wie uit het isolement komt en door een proces van verwerking heen gaat, kan komen tot meer ruimte en innerlijke vrijheid.

Is dit inderdaad de te volgen route? Als ik geconfronteerd word met dit soort tendensen voel ik me uitgedaagd. Mijn reactie heeft wellicht te maken met mijn eigen homoseksuele achtergrond, maar ook met het feit dat ik, als docent verbonden aan Different (hulp bij seksuele identiteitsvragen, onderdeel van Tot Heil des Volks), mij onder meer bezighoud met de vraag hoe in pastoraat om te gaan met homoseksualiteit. Hoe kunnen we als gelovigen die vasthouden aan het gegeven dat de Bijbel geen andere ruimte biedt aan seksuele relaties dan die tussen man en vrouw in het huwelijk, medegelovigen die in hun eigen leven te maken hebben met homoseksualiteit, steunen in het gaan van de bijbelse weg?

Hoe moeten we omgaan met het gegeven dat veel christenen met een homoseksuele gerichtheid het niet (altijd) als haalbaar ervaren om ‘nee’ te zeggen tegen een homoseksuele relatie? De kerk moet beginnen mensen die dit zo beleven serieus te nemen. Vervolgens is de vraag of zij iets kan aanbieden waardoor er voor mensen ruimte komt om op een manier om te gaan met hun seksualiteit die in overeenstemming is met de bedoeling van God.

Cultuur

Waarom zou het niet haalbaar zijn om als christen met een homoseksuele gerichtheid de bijbelse weg te gaan? Velen zullen wijzen op het gegeven dat zoals het voor een hetero normaal is om een relatie aan te gaan met iemand van het andere geslacht, het voor een homo normaal is om een relatie aan te gaan met iemand van het eigen geslacht. Maar stellen we hiermee de norm van de cultuur niet boven die van de Bijbel? Ik ontken niet dat ‘nee’ zeggen tegen een homorelatie moeilijk kan zijn. In de kerk gaat het erom dat we volgelingen van Christus zijn of worden. Belooft Jezus ons dat Hem volgen een gemakkelijke opdracht is? Wat onze seksuele gerichtheid ook is, een volgeling van Jezus zijn heeft altijd verregaande consequenties. Het kost ons niet iets, het kost ons alles.

Niet in tegenspraak hiermee is als we vaststellen dat het voor geen enkel mens mogelijk is de wet van God te houden. Leven volgens bijbelse normen is voor niemand haalbaar. Daarom laat het Nieuwe Testament zien dat niet de wet het middel is om in het reine te komen met God en om te komen tot levensheiliging, maar het kruis. Door Christus alleen worden we rechtvaardig verklaard en kunnen we groeien in een levensstijl die in overeenstemming is met de wil van God. Daarbij moeten we elke keer opnieuw leren dat Gods genade de kracht is waardoor ons leven verandert. Ook voor een christen met een homoseksuele gerichtheid wordt het op die manier mogelijk om de bijbelse weg te gaan.

Isolement

Er kunnen factoren van allerlei aard een rol spelen waardoor mensen het niet als haalbaar ervaren om ‘nee’ te zeggen tegen homoseks. Ik denk terug aan de tijd dat ik voorganger was in een evangelische gemeente en sterk geconfronteerd werd met mijn homoseksuele gevoelens. Ik ervoer veel pijn vanwege eenzaamheid vanuit het verleden, maar ook omdat ik meende dat mijn positie meebracht dat ik beter kon zwijgen. Mijn gevoel van eigenwaarde kreeg een knauw toen allerlei zaken in mijn omgeving minder goed gingen. Het was een tijd dat ik me kwetsbaar voelde, ik was bang dat het me niet zou lukken trouw te blijven aan mijn keuze om ‘nee’ te zeggen tegen homoseks.

Toen ik uit mijn isolement kwam en door een proces ging van verwerking, kwam er meer ruimte en merkte ik dat ik in emotioneel en geestelijk opzicht begon te groeien. Ik leerde mijn gevoelens niet langer als bedreigend te beschouwen, maar eerder als een soort uitdaging. Allerlei vragen kwamen aan bod zoals: ‘op welke manier verhoud ik me tot anderen?’ (verlangen naar intimiteit), ‘wie ben ik?’ (identiteit), ‘welke waarde heb ik?’ Het was geen geestelijke roetsjbaan, maar een begaanbare weg, waarbij ik aan de slag ging met een aantal concrete zaken. En deze weg leidde naar een grotere innerlijke vrijheid. Als in pastoraat of hulpverlening de hele mens aan bod mag komen, en het niet alleen maar gaat om de kwestie homoseksualiteit, kunnen wegen opengaan die aanvankelijk onbegaanbaar leken. Dit is niet alleen mijn ervaring, maar ook die van anderen die wellicht een levensverhaal hebben dat verschillend is van het mijne.

Zou het nog lang duren voordat homoseksuele relaties in orthodox-christelijke kring aanvaard zijn? Ik hoop dat kerken en christenen niet alleen zullen blijven wijzen op de andere route die er is, maar dat ze, gedreven door bewogenheid en met raad en daad, medegelovigen met een homoseksuele gerichtheid zullen bijstaan op hun levensreis.I

Wat zegt Jezus over homoseksualiteit?

Kerken en christenen zijn verdeeld over de vraag wat de Bijbel zegt over homoseksualiteit. De discussie gaat vaak over de vraag of homorelaties oké zijn in de ogen van God. Wat heeft Jezus eigenlijk gezegd over homoseksualiteit? Er zijn geen teksten met uitspraken van Jezus over homoseksualiteit. Maar dat betekent niet dat zijn onderwijs niet relevant is voor de hedendaagse discussie over homoseksualiteit. In het algemeen kunnen we zeggen dat Jezus een hoge norm, onder meer op het terrein van de seksualiteit, combineert met een houding van barmhartigheid ten opzichte van mensen die niet voldoen aan de norm.

Jezus had een diep respect voor de Tora, de oudtestamentische wet. Hij erkende de Tora als afkomstig van God. Deze was duidelijk over homoseksuele gedragingen (Leviticus 18:22; 20:13). Jezus schafte de wet niet af, Hij gaf wel aan waar de prioriteit lag bij de wet en verbeterde de wet door achterdeurtjes te sluiten en haar eisen uit te breiden. Uit de Bergrede blijkt dat Jezus de wet verdiept. Jezus heeft nooit seksuele gedragingen die in Leviticus of in de wet van Mozes worden verboden goedgekeurd.

Verder blijkt uit de evangeliën dat Jezus een visie op het huwelijk en op seksualiteit baseert op Genesis 2. Hier wordt seksuele gemeenschap gezien als een eenwording van man en vrouw (zie met name Genesis 2:23-24). Dat Jezus niets zegt over homoseksualiteit, was omdat het in zijn tijd geen actuele kwestie was zoals in onze tijd. Echtscheiding was in zijn dagen wel een kwestie waarover de meningen verdeeld waren. Als we Jezus’ onderwijs hierover bestuderen valt op dat Jezus een radicaal standpunt innam. Hij was op het terrein van de seksuele ethiek strikter dan zijn tijdgenoten. Jezus verwachtte van de mensen dat ze op seksueel vlak een rein leven zouden leiden, zijn verwachtingen zijn hoger dan die van de Tora en de traditie.

Liefde en rechtvaardigheid

Jezus combineerde echter deze hoge ethische norm met een verlangen ‘de verloren schapen van Israël’ te zoeken en te vinden. Jezus was betrokken bij ‘zondaars en tollenaars’, armen, vervolgden, vrouwen, kinderen, mensen met gebreken, zieken en bezetenen. Jezus verlaagde de morele normen niet, maar Hij spande zich in om de zondaar te zoeken. Jezus nodigde hem uit om het Koninkrijk binnen te gaan. Hij benaderde hem niet met verachting. Jezus kwam niet om de zonde van de zondaren te bevestigen maar om de zondaren tot heelheid te herstellen en hen te leiden uit de zonde. God verheugt zich als een zondaar zich bekeert van zijn zonden. Het probleem van de farizeeër was niet dat zijn morele oordeel onjuist was, maar dat hij vertrouwde op zijn eigen gerechtigheid en barrières opwierp voor de zondaar om tot bekering te komen.

Gagnon, de schrijver van een omvangrijk boek over wat de Bijbel zegt over homoseksualiteit, ziet hierin een boodschap voor christenen in onze tijd. In de Amerikaanse samenleving ziet hij twee groepen christenen. Liberale christenen vinden het belangrijk om mensen te aanvaarden zoals ze zijn, ze willen in contact staan met mensen in de marges van de samenleving, het gaat echter om aanvaarding zonder verandering en dit brengt een minder hoge morele standaard in de kerk met zich mee. Het kernwoord is tolerantie. Conservatieven hebben de neiging de nadruk te leggen op heiligheid, ze houden afstand van de wereld. Het kernwoord is afzondering. Bij Jezus zien we geen tolerantie maar ook geen afzondering (Robert A.J. Gagnon, The Bible and Homosexual Practice. Text and Hermeneutics).

Hoe Jezus met zondaren omgaat wordt geïllustreerd in de geschiedenis van Zacheüs. Zacheüs was een man die door zijn volksgenoten met de nek werd aangekeken vanwege zijn samenwerking met de onderdrukkende buitenlandse machthebber. Maar vooral ook vanwege het feit dat hij op financieel gebied profiteerde van zijn positie. Christenen die benadrukken dat je voorzichtig moet zijn om een medegelovige die als homoseksueel leeft, aan te spreken, zullen het terecht vinden dat Zacheüs de zonden rechtzette die hij op financieel vlak begaan had. Jezus verklaart dat aan dit huis redding is geschonken nadat Zacheüs aangekondigd heeft de helft van zijn bezittingen aan de armen te geven en het viervoudige terug te betalen aan degenen die hij financieel benadeeld heeft. Dat Jezus Zacheüs op het oog heeft en bij hem thuis gaat eten, is geen acceptatie van Zacheüs’ gedrag. Hetzelfde kun je zeggen van mensen in de evangeliën die te maken hadden met zonden op seksueel vlak, zoals de Samaritaanse vrouw, de overspelige vrouw en de prostituees met wie Jezus in aanraking kwam. De conclusie van deze geschiedenis: “… de Zoon des mensen is gekomen om het verlorene te zoeken en te redden” (Lucas 19:10) is ook van toepassing op mensen die op seksueel vlak gezondigd hebben. Christenen zijn geroepen om de liefde van Christus te delen, ook met mensen die in een homorelatie leven. Het betekent hen actief opzoeken en met hen eten, de boodschap van het Koninkrijk met hen delen, en door onze belangstelling tonen dat God hen waardevol vindt. En dit vanuit het besef dat ook wijzelf zondaren zijn. Ook ons heeft Jezus gezocht en ook wij hebben zijn vergeving ontvangen.II

Om over na te denken / gespreksvragen:

1. Denk na over Johannes 1:14-18. Wat ontdekken we hierin over Jezus’ betekenis?

2. Reitze Siebesma benadrukt dat in pastoraat de hele mens aan bod moet kunnen komen waardoor nieuwe openingen ontstaan. Wat vraagt dit van ons? Welke houding is bepalend? Lees in dit verband nog eens de laatste drie zinnen.

Auteur: Reitze Siebesma

Bron: Groei – Jaargang 2010 – nummer 3

Reitze Siebesma was als docent verbonden aan Different. Hij heeft een jarenlange zoektocht gekend hoe als christen om te gaan met zijn homoseksuele gerichtheid. Een crisis in zijn persoonlijk leven was de aanleiding voor het ontdekken van een nieuwe weg. Reitze schrijft regelmatig over het onderwerp homoseksualiteit, spreekt voor groepen en geeft cursussen waarbij allerlei vragen die samenhangen met christen-zijn en homoseksualiteit aan bod komen.

I. Dit artikel verscheen in juli 2009 in het ND naar aanleiding van een artikel geschreven door dr. A.L.Th. de Bruijne ‘Smoesjes rond homoseksualiteit’ in de krant van 11 juli waarin de Bruijne zich bezorgd uitlaat over tendensen in de kerk.

II. Dit onderdeel is een verkorte versie van het artikel ‘Wat heeft Jezus gezegd over homoseksualiteit?’ verschenen in het decembernummer 2009 van BinnensteBuiten, het kwartaalblad van stichting Onze Weg. Deze stichting behartigt de belangen van christenen met een homoseksuele gerichtheid of achtergrond vanuit een diepgewortelde overtuiging geen seksuele relatie te willen aangaan met iemand van hetzelfde geslacht. Zie www.onzeweg.nl

 

 

Cookies helpen om u een betere gebruikerservaring te bieden. Door gebruik te maken van onze website, gaat u akkoord met ons gebruik van cookies. OK Meer informatie